و از اين آيات استفاده مىشود كه سهام مردان از سهام زنان بيشتر است . * ( « يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّه يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ ، إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَه وَلَدٌ . . . » ) * در سابق معناى « استفتاء » و « افتاء » و معناى « كلاله » گذشت . و اينكه فرموده : * ( « لَيْسَ لَه وَلَدٌ » ) * از ظاهرش بر مىآيد كه مراد از ولد اعم از مرد و زن ( پسر و دختر ) است ، چون كلمه « ولد » وقتى مطلق ذكر شود شامل هر دو طائفه مىشود . و در مجمع البيان گفته : بنا بر اين معناى اين جمله اين است كه كسى از دنيا برود ، و فرزند و پدر نداشته باشد ، و اگر پدر را هم در تقدير گرفتيم به دليل اجماع بود ، اين بود گفتار صاحب مجمع « 1 » ، و اگر يكى از پدر و يا مادر وجود داشته باشد هرگز آيه شريفه سهم او را ناگفته نمىگذاشت ، پس معلوم مىشود فرض آيه شريفه در جايى است كه مرده نه پدرى از خود به جاى گذاشته و نه مادرى . و اينكه فرمود : * ( « وَلَه أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ » ) * ، بيانگر دو سهم است ، يكى سهم خواهر از برادر مرده اش ، و ديگرى سهم برادر از خواهر مرده اش ، و از اينجا روشن مىشود كه سهم خواهر از خواهر و سهم برادر از برادر چقدر است ، چون اگر اين دو فرض اخير سهم و فريضه جداگانه اى مىداشتند ، در آيه شريفه بيان مىكرد . علاوه بر اينكه جمله : * ( « وَهُوَ يَرِثُها » ) * در معناى اين است كه فرموده باشد اگر قضيه به عكس شد ، يعنى زنى از دنيا رفت و اولاد نداشت و تنها برادر يا خواهرى داشت ، همه ارث او را مىبرد ، از اين هم كه بگذريم در جمله : * ( « فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ ، وَإِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَنِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ » ) * ، « حظ » دو انثى همان حظ دو خواهر است ، و سهم اخوه در اين دو صورت مقيد نشده به اينكه ميت مرد باشد يا زن ، پس مرد بودن ميت و زن بودنش دخالتى در سهام ندارد . و چيزى كه در آيه شريفه به آن تصريح شده چهار صورت است ، يكى سهم خواهرى است كه تنها وارث ميت باشد ، دوم سهم برادرى كه او نيز تنها وارث باشد ، سوم سهم دو خواهر ، و چهارم سهم خواهر و برادرى كه هر دو طائفه وارث ميت باشند ، و حكم بقيه فرضيه هايى كه هست از اين چهار فرض معلوم مىشود ، نظير موردى كه ميت تنها دو برادر داشته باشد ، كه آن دو برادر همه اموال او را ارث مىبرند ، و بين خود بطور مساوى تقسيم مىكنند ، اين حكم را از صورت دوم استفاده مىكنيم ، كه فرمود اگر وارث يك برادر باشد همه اموال را مىبرد .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 3 ص 149 .